တရုတ်တွေအငန်းမရလိုချင်နေတဲ့ မြန်မာမြေရှား (Rare Earth)အကြောင်း

မွရှေား (Rare Earth) ဆိုသော အမညျနှင့ျ လိုကျဖကျစှာ ထိုသတ်တုသညျ ကမ်ဘာပေါျတှငျ နရောတိုငျး မထှကျရှိပေ။ မွရှေားသတ်တုထုတျလုပျနသေော နိုငျငံအရအေတှကျမှာ လကျခြိုးရတှေကျလို့ရသညျ။ ထိုနိုငျငံမြားတှငျ မွနျမာနိုငျငံသညျ မွရှေားသတ်တုတငျပို့နသေော ထိပျတနျးသုံးနိုငျငံထဲတှငျ ပါဝငျနသေညျဆိုလြှငျ အံ့ဩကွမညျ ထငျသညျ။ မွနျမာနိုငျငံတှငျ မွရှေားသတ်တုအကွောငျး သိရှိသူ အလှနျနညျးပါသလို မွနျမာနိုငျငံတှငျ ထိုသတ်တုအမြိုးအစားထှကျရှိနသေညျကို သိသူလညျး နညျးပါးသညျ။ ကမ်ဘာတှငျ အငျ်ဂလိပျလိုအားဖွင့ျ Rare Earth Elements (REEs) ဟု လူသိမြားပွီး မွနျမာလိုအားဖွင့ျ ‘မွရှေား’ ဟု ရိုးရှငျးစှာ ပွနျဆိုထားသညျ။ ထိုရှားပါးသတ်တု

တှငျ အခွားသတ်တုမြားနှင့ျ မတူသော ထူးခွားခကြျမှာ သတ်တုဒွပျစငျ ၁၅ မြိုး ပေါငျးစပျပါဝငျနကွေောငျး အမရေိကနျ ဘူမိဗဒေလေ့လာရေးဌာန (USGS – United States Geological Survey) ၏ အခကြျအလကျမြားအရ သိရှိရသညျ။ ထိုဒွပျစငျမြားကို ပေါ့ပါးသတ်တုဒွပျစငျ (Light REEs) နှင့ျ လေးလံသတ်တုဒွပျစငျ (Heavy REEs) ဆိုပွီး အုပျစုနှဈခု ခှဲထားသညျ။ တခြို့က Europium နှင့ျ Gadolinium တို့ကိုပါ Heavy REEs အုပျစုဝငျအဖွဈ သတျမှတျသည့ျအတှကျ REE တှငျ သတ်တုဒွပျစငျ ၁၇ မြိုးပါဝငျသညျဟု ဆိုနိုငျသညျ။ နဒေါ၊ ဂရငျးလနျးကြှနျး၊ တောငျအာဖရိကနှင့ျ တနျးဇနျးနီးယားနိုငျငံမြားတှငျ မွရှေားသတ်တုတှေ့ရှိထားသောျလညျး ထိုနိုငျငံမြား၏ ထုတျလုပျမှုကိနျးဂဏနျးပမာဏကို မသိရပေ။ တရုတျနိုငျငံသညျ ကမ်ဘာပေါျတှငျ မွရှေားသတ်တုအမြားဆုံး ထုတျလုပျတငျပို့သော နိုငျငံဖွဈသညျ။ အဓိကအားဖွင့ျ အိမျနီးခငြျး မွနျမာနိုငျငံမွောကျဖြားပိုငျးဒသေရှိ မွရှေားသတ်တုသိုကျမြားမှ ထုတျလုပျရရှိသော မွရှေားသတ်တုမြားကို တငျပို့သောနိုငျငံလညျးဖွဈသညျ။ USGS ၏ ထုတျပွနျခကြျမြားအရ ပွီးခဲ့သည့ျ ၂၀၂၀ ပွည့ျနှဈတှငျ တဈကမ်ဘာလုံးအတိုငျးအတာဖွင့ျ မွရှေားသတ်တုထုတျလုပျမှု တနျပေါငျး

၂၄၀,၀၀၀ ရှိသည့ျအနကျ တရုတျနိုငျငံက ၁၄၀,၀၀၀ တနျ ထုတျလုပျခွငျးဖွဈသညျ။ မွနျမာနိုငျငံက တနျ ၃၀,၀၀၀ ထုတျလုပျပွီး တရုတျနိုငျငံကို အဓိက တငျပို့လကြျရှိသညျ။ တရုတျနိုငျငံသညျ ကမ်ဘာ့မွရှေားသတ်တုဈေးကှကျ၏ ၉၀ ရာခိုငျနှုနျးကြောျကို ထိနျးခြုပျထားသညျ။မွရှေားသတ်တု၏ အသုံးဝငျမှုမှာ သူ့ခညြျးသကျသကျဆိုပါက တနျဖိုးမရှိလှပေ။ အခွားသတ်တုတဈမြိုးဖွင့ျ ပေါငျးစပျလိုကျသည့ျအခါ ထူးခွား၍ အဆင့ျမွင့ျမားသော အရညျအသှေးရှိ သတ်တုတဈမြိုး ထှကျရှိလာခွငျးဖွဈသညျ။ အရပျဘကျနှင့ျ စဈဘကျဆိုငျရာ အဆင့ျမွင့ျအီလကျထရောနဈပစ်စညျး အမြိုးအစားပေါငျး ၂၀၀ ကြောျထုတျလုပျရာတှငျ မွရှေားသတ်တုမှာ မရှိမဖွဈ အလှနျအရေးပါသညျ။ ဥပမာအားဖွင့ျ အရပျဘကျသုံး မိုဘိုငျးဖုနျးမြား၊ ကှနျပြူတာမြား၏ ပငျမအခကြျအလကျသိုလှောငျရာ ပစ်စညျး (Hard Drive) မြား၊ လြှပျစဈကားမြား၊ မှနျသားပွငျတီဗီ (Flat-screen TV) မြား စသည့ျ တနျဖိုးကွီးပစ်စညျးမြား ထုတျလုပျရာတှငျ မွရှေားသတ်တုမှာ အလှနျအရေးပါသော ကုနျကွမျးပစ်စညျး ဖွဈသညျ။ ထို့အတူ စဈဘကျဆိုငျရာနယျပယျတှငျ အဆင့ျမွင့ျနညျးပညာသုံး အဝေးထိနျးကိရိယာစနဈမြား (Guidance Systems)၊ လဆော၊ ရဒေါနှင့ျ အသံပိုငျးဆိုငျရာ ထောကျလှမျးရေးစနဈမြား၊ အီလကျထရောနဈနညျးပညာသုံး ပုံရိပျဖောျဖနျသားပွငျမြား စသည့ျ ပစ်စညျးမြားထုတျလုပျရာတှငျလညျး မွရှေားသတ်တုက မရှိမဖွဈကုနျကွမျးပစ်စညျးဖွဈသညျ။ အထကျပါ ပစ်စညျးမြားထုတျလုပျသည့ျအခါ ပစ်စညျးတဈခုတှငျ မွရှေားသတ်တုပါဝငျမှု အလေးခြိနျ၊ ပမာဏနှင့ျ တနျဖိုးသညျ မပွောပလောကျအောငျ နညျးပါးသောျလညျး ထိုသတ်တုပစ်စညျးကွောင့ျ အဆိုပါပစ်စညျး၏ လုပျဆောငျခကြျနှင့ျ အရညျအသှေး လှနျစှာကှဲပွားခွားနားမှု ရှိစသေညျ။ ထိုမြှအရေးပါသော မွရှေားသတ်တု အဓိကထှကျရှိရာ အရပျဒ

သေတဈခုမှာ မွနျမာနိုငျငံ၊ ကခငြျပွညျနယျမွောကျပိုငျးဖွဈသညျ။ကခငြျပွညျနယျကို ကမ်ဘာကြောျကြောကျစိမျးမြား ထှကျရှိရာ ‘ကြောကျစိမျးမွေ’ ဟု လူသိမြားသောျလညျး ကမ်ဘာတှငျ တတိယမွောကျ မွရှေားသတ်တုအမြားဆုံးထှကျရှိရာဒသေဟု သိသူမရှိသလောကျ နညျးပါးသညျ။ ကခငြျပွညျနယျအတှငျး မွရှေားသတ်တုသိုကျမြားရှိရာအရပျမှာ တရုတျနိုငျငံနှင့ျ နယျနိမိတျခငြျးထိစပျနသေည့ျ ပနျဝါဒသေဖွဈသညျ။ ပနျဝါနှင့ျ ခြီဖှအေကွား အရှေ့တောငျမှ အနောကျမွောကျသို့ ကန့ျလန့ျဖွတျစီးဆငျးနေ‌သော ခြီဖှခြေောငျးအထကျပိုငျး တဈဖကျတဈခကြျရှိ တောငျးတနျးမြားတှငျ မွရှေားသတ်တုတူးဖောျရေးတှငျး အမြားအပွားတှေ့ရှိရသညျ။ Google Earth ၏ ကောငျးကငျဓာတျပုံမြားအရ ထိုနရောတဈဝိုကျတှငျ မွရှေားသတ်တုတူးဖောျသည့ျ နရော ၆၆ ခု ရှာဖှတှေေ့ရှိရသညျ။ ထိုအရအေတှကျထကျလညျး မြားပွားနိုငျသညျ။ မွရှေားသတ်တုတှငျးမြား တညျရှိရာဒသေကို နယျခွားစောင့ျတပျဖှဲ့အသှငျပွောငျးထားသည့ျ စဈတပျလကျအောကျခံ NDA-K လကျနကျကိုငျအဖှဲ့က ထိနျးခြုပျထားသညျ။ ထိုအဖှဲ့သညျ ယခငျက ကခငြျပွညျနယျအခွစေိုကျ လကျနကျကိုငျအဖှဲ့အစညျးတဈခု ဖွဈသညျ။ အဆိုပါ မွရှေားသတ်တုတှငျး

မြားမှာ NDA-K အဖှဲ့အတှကျ အဓိကဝငျငှရေရှိသော လုပျငနျးမြားဖွဈပွီး၊ စဈတပျက အကြိုးအမွတျရရှိနသေော လုပျငနျးလညျးဖွဈသညျ။ ထိုသတ်တုတှငျးလုပျကှကျအမြားစုကို တရုတျလုပျငနျးရှငျမြားက နယျစပျဖွတျကြောျလုပျကိုငျခှင့ျ ရထားသညျဟု သိရသညျ။ ပနျဝါဒသေတှငျ မွရှေားသတ်တုတူးဖောျရေး စတငျခဲ့သညျမှာ နှဈအနညျးငယျသာ ရှိသေးသညျ။ Google Earth ပေါျက အထောကျအထားမြားအရ ၂၀၁၈ နှင့ျ ၂၀၂၀ အကွားတှငျ ပနျဝါဒသေ၌ မွရှေားသတ်တုတူးဖောျရေးလုပျငနျးမြား အလငြျအမွနျတိုးခြဲ့လုပျကိုငျလာသညျကို တှေ့ရသညျ။ ကခငြျပွညျနယျ ပနျဝါဒသေမှ ထှကျရှိသော မွရှေားသတ်တုမြားကို တရုတျနိုငျငံသို့ တငျပို့နသေောျလညျး နိုငျငံတောျအနဖွေင့ျ အခှနျငှရေမရ အတိအကြ မသိရပေ။ ပနျဝါဒသေမှနေ၍ နှဈစဉျ မွရှေားသတ်တုတနျဖိုး မညျမြှထှကျရှိနသေညျဆိုသော ကိနျးဂဏနျးအခကြျအလကျမြားလညျး မသိရှိရပေ။ မွရှေားသတ်တုဒွပျစငျကို ထုတျယူသည့ျအခါ ရှေးရိုးသတ်တုတူးဖောျသည့ျနညျးလမျးအတိုငျး Open-pit နညျးဖွင့ျ တူးဖောျပွီး မွသေယျကားကွီးမြားဖွင့ျ သယျယူကာ သတ်တုသန့ျစငျသော စကျရုံတှငျ သန့ျစငျခှဲထုတျယူကွခွငျးဖွဈသညျ။ ထို့ကွောင့ျ မွရှေားသတ်တုရှိသော တောတောငျရမွေေ သဘာဝပတျဝနျးကငြျသညျ သတ်တုတူးဖောျရေးကွောင့ျ လုံးဝပကြျစီးသှားသော အခွအေနနှေင့ျ ရငျဆိုငျရသညျ။ သတ်တုစတငျတူးဖောျသည့ျအခါ အပေါျယံမွဆေီလှှာကို သီးသန့ျဖယျရှားပွီးမှ တူးဖောျခွငျးသညျ နိုငျငံတကာစံနှုနျးဖွဈသညျ။ သို့သောျလညျး သတ်တုသိုကျမြားကို ပွနျလညျပိတျသိမျးသည့ျအခါ တူးဖောျစဉျက ဖွဈပေါျခဲ့သော တှငျးကွီးမြားကို စှန့ျပဈမွစောမြားနှင့ျ ဖုံးအုပျခွငျး၊ သဈပငျမြားပွနျလညျစိုကျပြိုးခွငျးဖွင့ျ သဘာဝ

ပတျဝနျးကငြျပကြျစီးမှုကို အခြိနျယူကုစားရသညျ။ သို့သောျ မွနျမာနိုငျငံမွောကျဖြားပိုငျးက သတ်တုသိုကျအမြားစုတှငျ တူးဖောျသူတရုတျကုမ်ပဏီမြားက အထကျပါ နိုငျငံတကာစံနှနျးမြားအတိုငျး လုပျဆောငျနသေညျဟု မကွားသိရပေ။ သာယာလှပသော ကခငြျပွညျနယျ၏ သဘာဝပတျဝနျးကငြျမှာ ကြောကျစိမျးနှင့ျ မွရှေားသတ်တု ထုတျလုပျမှုကွောင့ျ ပွနျလညျကုစားမရနိုငျလောကျအောငျ ထိခိုကျပကြျစီးလကြျရှိသညျ။ ကခငြျပွညျနယျ ပနျဝါဒသေမှ မွရှေားသတ်တုကို ထုတျယူရာတှငျ မွင့ျမားသော တောတောငျထဲတှငျ ထုတျယူပွီး စကျရုံရှိရာ တရုတျပွညျထဲသို့ မွသေယျကားကွီးမြားဖွင့ျ သယျယူသန့ျစငျရသဖွင့ျ ကုနျကစြရိတျမြားသညျ။ထို့ကွောင့ျ နောကျပိုငျးတှငျ မွရှေားသတ်တုသိုကျရှိရာအနီးတှငျ သတ်တုသန့ျစငျကနျမြား ပွုလုပျကာ ဓာတုဗဒေဆေးရညျမြား အသုံးပွုလကြျ သတ်တုသန့ျစငျနသေညျကို Google Earth မွပေုံပါ ပုံရိပျမြားက သကျသခေံနသေညျ။ အသုံးပွုပွီးသော ဓာတုဗဒေဆေးရညျမြား ရောနှောပါဝငျနသေည့ျ စှန့ျပဈရမြေားကို စနဈတကစြှန့ျ ပဈမှုရှိမရှိ မညျသူကမြှ စောင့ျကွည့ျလေ့လာခွငျး

မရှိသဖွင့ျ အတိအကြ မသိရပေ။ ထိုဓာတုဗဒေဆေးရညျမြားပါဝငျသည့ျ ရမြေားမှာ အနီးဆုံးခြီဖှခြေောငျးအတှငျး စီးဝငျနိုငျသညျ။ ထိုမှတဈဆင့ျ မခေမွဈထဲသို့ စီးဝငျရာမှ ဧရာဝတီမွဈအထိ ဓာတုဗဒေအဆိပျသင့ျရမြေား စီးဝငျကာ မွဈရညေဈညမျးနိုငျသညျ။ ပနျဝါဒသေသညျ ဥပဒစေိုးမိုးသော အရပျဒသေမဟုတျဘဲ လကျနကျကိုငျတိုငျးရငျးသားအဖှဲ့တဈခု ထိနျးခြုပျရာနယျမွဖွေဈသည့ျအတှကျ လှတျလပျသော သုတသေနပွုလေ့လာမှုမြားလုပျဆောငျရနျ ခကျခဲသညျ။ ပနျဝါဒသေရှိ မွရှေားသတ်တုသိုကျမြားအကွောငျး စနဈတကလြေ့လာထားသည့ျ လှတျလပျသော သုတသေနအစီရငျခံစာမြား မရှိသဖွင့ျ ယခုထကျ ပို၍အလေးထား လေ့လာဂရုပွုရနျ လိုအပျလကြျရှိသညျ။

Zawgyi

iေျမရွား (Rare Earth) ဆိုေသာ အမည္ႏွင့္ လိုက္ဖက္စြာ ထိုသတၱဳသည္ ကမၻာေပၚတြင္ ေနရာတိုင္း မထြက္ရွိေပ။ ေျမရွားသတၱဳထုတ္လုပ္ေနေသာ နိုင္ငံအေရအတြက္မွာ လက္ခ်ိဳးေရတြက္လို့ရသည္။ ထိုနိုင္ငံမ်ားတြင္ ျမန္မာနိုင္ငံသည္ ေျမရွားသတၱဳတင္ပို့ေနေသာ ထိပ္တန္းသုံးနိုင္ငံထဲတြင္ ပါဝင္ေနသည္ဆိုလၽွင္ အံ့ဩၾကမည္ ထင္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ေျမရွားသတၱဳအေၾကာင္း သိရွိသူ အလြန္နည္းပါသလို ျမန္မာနိုင္ငံတြင္ ထိုသတၱဳအမ်ိဳးအစားထြက္ရွိေနသည္ကို သိသူလည္း နည္းပါးသည္။ ကမၻာတြင္ အဂၤလိပ္လိုအားျဖင့္ Rare Earth Elements (REEs) ဟု လူသိမ်ားၿပီး ျမန္မာလိုအားျဖင့္ ‘ေျမရွား’ ဟု ရိုးရွင္းစြာ ျပန္ဆိုထားသည္။ ထိုရွားပါးသတၱဳတြင္ အျခားသတၱဳမ်ားႏွင့္ မတူေသာ

ထူးျခားခ်က္မွာ သတၱဳျဒပ္စင္ ၁၅ မ်ိဳး ေပါင္းစပ္ပါဝင္ေနေၾကာင္း အေမရိကန္ ဘူမိေဗဒေလ့လာေရးဌာန (USGS – United States Geological Survey) ၏ အခ်က္အလက္မ်ားအရ သိရွိရသည္။ ထိုျဒပ္စင္မ်ားကို ေပါ့ပါးသတၱဳျဒပ္စင္ (Light REEs) ႏွင့္ ေလးလံသတၱဳျဒပ္စင္ (Heavy REEs) ဆိုၿပီး အုပ္စုႏွစ္ခု ခြဲထားသည္။ တခ်ိဳ့က Europium ႏွင့္ Gadolinium တို့ကိုပါ Heavy REEs အုပ္စုဝင္အျဖစ္ သတ္မွတ္သည့္အတြက္ REE တြင္ သတၱဳျဒပ္စင္ ၁၇ မ်ိဳးပါဝင္သည္ဟု ဆိုနိုင္သည္။ ေနဒါ၊ ဂရင္းလန္းကၽြန္း၊ ေတာင္အာဖရိကႏွင့္ တန္းဇန္းနီးယားနိုင္ငံမ်ားတြင္ ေျမရွားသတၱဳေတြ႕ရွိထားေသာ္လည္း ထိုနိုင္ငံမ်ား၏ ထုတ္လုပ္မွုကိန္းဂဏန္းပမာဏကို မသိရေပ။ တ႐ုတ္နိုင္ငံသည္ ကမၻာေပၚတြင္ ေျမရွားသတၱဳအမ်ားဆုံး ထုတ္လုပ္တင္ပို့ေသာ နိုင္ငံျဖစ္သည္။အဓိကအားျဖင့္ အိမ္နီးခ်င္း ျမန္မာနိုင္ငံေျမာ

က္ဖ်ားပိုင္းေဒသရွိ ေျမရွားသတၱဳသိုက္မ်ားမွ ထုတ္လုပ္ရရွိေသာ ေျမရွားသတၱဳမ်ားကို တင္ပို့ေသာနိုင္ငံလည္းျဖစ္သည္။ USGS ၏ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားအရ ၿပီးခဲ့သည့္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္တြင္ တစ္ကမၻာလုံးအတိုင္းအတာျဖင့္ ေျမရွားသတၱဳထုတ္လုပ္မွု တန္ေပါင္း ၂၄၀,၀၀၀ ရွိသည့္အနက္ တ႐ုတ္နိုင္ငံက ၁၄၀,၀၀၀ တန္ ထုတ္လုပ္ျခင္းျဖစ္သည္။ ျမန္မာနိုင္ငံက တန္ ၃၀,၀၀၀ ထုတ္လုပ္ၿပီး တ႐ုတ္နိုင္ငံကို အဓိက တင္ပို့လ်က္ရွိသည္။ တ႐ုတ္နိုင္ငံသည္ ကမၻာ့ေျမရွားသတၱဳေဈးကြက္၏ ၉၀ ရာခိုင္ႏွုန္းေက်ာ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္။ ေျမရွားသတၱဳ၏ အသုံးဝင္မွုမွာ သူ႔ခ်ည္းသက္သက္ဆိုပါက တန္ဖိုးမရွိလွေပ။ အျခားသတၱဳတစ္မ်ိဳးျဖင့္ ေပါင္းစပ္လိုက္သည့္အခါ ထူးျခား၍ အဆင့္ျမင့္မားေသာ အရည္အေသြးရွိ သတၱဳတစ္မ်ိဳး ထြက္ရွိလာျခင္းျဖစ္သည္။ အရပ္ဘက္ႏွင့္ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ အဆင့္ျမင့္အီလက္ထေရာနစ္ပစၥည္း အမ်ိဳးအစားေပါင္း ၂၀၀ ေက်ာ္ထုတ္လုပ္ရာတြင္ ေျမရွားသတၱဳမွာ မရွိမျဖစ္ အလြန္အေရးပါသည္။ ဥပမာအားျဖင့္ အရပ္ဘက္သုံး မိုဘိုင္းဖုန္းမ်ား၊ ကြန္ပ်ဴတာမ်ား၏ ပင္မအခ်က္အလက္သိုေလွာင္ရာ ပစၥည္း (Hard Drive) မ်ား၊ လၽွပ္

စစ္ကားမ်ား၊ မွန္သားျပင္တီဗီ (Flat-screen TV) မ်ား စသည့္ တန္ဖိုးႀကီးပစၥည္းမ်ား ထုတ္လုပ္ရာတြင္ ေျမရွားသတၱဳမွာ အလြန္အေရးပါေသာ ကုန္ၾကမ္းပစၥည္း ျဖစ္သည္။ ထို့အတူ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္တြင္ အဆင့္ျမင့္နည္းပညာသုံး အေဝးထိန္းကိရိယာစနစ္မ်ား (Guidance Systems)၊ ေလဆာ၊ ေရဒါႏွင့္ အသံပိုင္းဆိုင္ရာ ေထာက္လွမ္းေရးစနစ္မ်ား၊ အီလက္ထေရာနစ္နည္းပညာသုံး ပုံရိပ္ေဖာ္ဖန္သားျပင္မ်ား စသည့္ ပစၥည္းမ်ားထုတ္လုပ္ရာတြင္လည္း ေျမရွားသတၱဳက မရွိမျဖစ္ကုန္ၾကမ္းပစၥည္းျဖစ္သည္။ အထက္ပါ ပစၥည္းမ်ားထုတ္လုပ္သည့္အခါ ပစၥည္းတစ္ခုတြင္ ေျမရွားသတၱဳပါဝင္မွု အေလးခ်ိန္၊ ပမာဏႏွင့္ တန္ဖိုးသည္ မေျပာပေလာက္ေအာင္ နည္းပါးေသာ္လည္း ထိုသတၱဳပစၥည္းေၾကာင့္ အဆိုပါပစၥည္း၏ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ႏွင့္ အရည္အေသြး လြန္စြာကြဲျပားျခားနားမွု ရွိေစသည္။ ထိုမၽွအေရးပါေသာ ေျမရွားသတၱဳ အဓိကထြက္ရွိရာ အရပ္ေဒသတစ္ခုမွာ ျမန္မာနိုင္ငံ၊ ကခ်င္ျပည္နယ္ေျမာက္ပိုင္းျဖစ္သည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ကို ကမၻာေက်ာ္ေက်ာက္စိမ္းမ်ား ထြက္ရွိရာ ‘ေက်ာက္စိမ္းေျမ’ ဟု လူသိမ်ားေသာ္လည္း ကမၻာတြင္ တတိယေျမာက္ ေျမရွားသတၱဳအမ်ားဆုံးထြက္ရွိရာေဒသဟု သိသူမရွိသေလာက္ နည္းပါးသည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္အတြင္း ေျမရွားသတၱဳသိုက္မ်ားရွိရာအရပ္မွာ တ႐ုတ္နိုင္ငံႏွင့္ နယ္နိမိတ္ခ်င္းထိစပ္ေနသည့္ ပန္ဝါေဒသျဖစ္သည္။ ပန္ဝါႏွင့္ ခ်ီေဖြအၾကား အေရွ႕ေတာင္မွ အေနာက္ေျမာက္သို့ ကန္႔လန္႔ျဖတ္စီးဆင္းေန‌ေသာ ခ်ီေဖြေခ်ာင္းအထက္ပိုင္း တစ္ဖက္တစ္ခ်က္ရွိ ေတာင္းတန္းမ်ားတြင္ ေျမရွားသတၱဳတူးေဖာ္ေရးတြင္း အမ်ားအျပားေတြ႕ရွိရသည္။ Google Earth ၏ ေကာင္းကင္ဓာတ္ပုံမ်ားအရ ထိုေနရာတစ္ဝိုက္တြင္ ေျမရွားသတၱဳတူးေဖာ္သည့္ ေနရာ ၆၆ ခု ရွာေဖြေတြ႕ရွိရသည္။ ထိုအေရအတြက္ထက္လည္း မ်ားျပားနိုင္သည္။ ေျမရွားသတၱဳတြင္းမ်ား တည္ရွိရာေဒသကို နယ္ျခားေစာင့္တပ္ဖြဲ႕အသြင္ေျပာင္းထားသည့္ စစ္တပ္လက္ေအာက္ခံ NDA-K လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕က ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္။

ထိုအဖြဲ႕သည္ ယခင္က ကခ်င္ျပည္နယ္အေျခစိုက္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခု ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ ေျမရွားသတၱဳတြင္းမ်ားမွာ NDA-K အဖြဲ႕အတြက္ အဓိကဝင္ေငြရရွိေသာ လုပ္ငန္းမ်ားျဖစ္ၿပီး၊ စစ္တပ္က အက်ိဳးအျမတ္ရရွိေနေသာ လုပ္ငန္းလည္းျဖစ္သည္။ ထိုသတၱဳတြင္းလုပ္ကြက္အမ်ားစုကို တ႐ုတ္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားက နယ္စပ္ျဖတ္ေက်ာ္လုပ္ကိုင္ခြင့္ ရထားသည္ဟု သိရသည္။ ပန္ဝါေဒသတြင္ ေျမရွားသတၱဳတူးေဖာ္ေရး စတင္ခဲ့သည္မွာ ႏွစ္အနည္းငယ္သာ ရွိေသးသည္။ Google Earth ေပၚက အေထာက္အထားမ်ားအရ ၂၀၁၈ ႏွင့္ ၂၀၂၀ အၾကားတြင္ ပန္ဝါေဒသ၌ ေျမရွားသတၱဳတူးေဖာ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား အလ်င္အျမန္တိုးခ်ဲ႕လုပ္ကိုင္လာသည္ကို ေတြ႕ရသည္။ ကခ်င္ျပည္နယ္ ပန္ဝါေဒသမွ ထြက္ရွိေသာ ေျမရွားသတၱဳမ်ားကို တ႐ုတ္နိုင္ငံသို့ တင္ပို့ေနေသာ္လည္း နိုင္ငံေတာ္အေနျဖင့္ အခြန္ေငြရမရ အတိအက် မသိရေပ။ ပန္ဝါေဒသမွေန၍ ႏွစ္စဥ္ ေျမရွားသတၱဳတန္ဖိုး မည္မၽွထြက္ရွိေနသည္ဆိုေသာ ကိန္းဂဏန္းအခ်က္အလက္မ်ားလည္း မသိရွိရေပ။

ေျမရွားသတၱဳျဒပ္စင္ကို ထုတ္ယူသည့္အခါ ေရွးရိုးသတၱဳတူးေဖာ္သည့္နည္းလမ္းအတိုင္း Open-pit နည္းျဖင့္ တူးေဖာ္ၿပီး ေျမသယ္ကားႀကီးမ်ားျဖင့္ သယ္ယူကာ သတၱဳသန္႔စင္ေသာ စက္႐ုံတြင္ သန္႔စင္ခြဲထုတ္ယူၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထို့ေၾကာင့္ ေျမရွားသတၱဳရွိေသာ ေတာေတာင္ေရေျမ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္သည္ သတၱဳတူးေဖာ္ေရးေၾကာင့္ လုံးဝပ်က္စီးသြားေသာ အေျခအေနႏွင့္ ရင္ဆိုင္ရသည္။သတၱဳစတင္တူးေဖာ္သည့္အခါ အေပၚယံေျမဆီလႊာကို သီးသန္႔ဖယ္ရွားၿပီးမွ တူးေဖာ္ျခင္းသည္ နိုင္ငံတကာစံႏွုန္းျဖစ္သည္။ သို့ေသာ္လည္း သတၱဳသိုက္မ်ားကို ျပန္လည္ပိတ္သိမ္းသည့္အခါ တူးေဖာ္စဥ္က ျဖစ္ေပၚခဲ့ေသာ တြင္းႀကီးမ်ားကို စြန္႔ပစ္ေျမစာမ်ားႏွင့္ ဖုံးအုပ္ျခင္း၊ သစ္ပင္မ်ားျပန္လည္စိုက္ပ်ိဳးျခင္းျဖင့္ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္ပ်က္စီးမွုကို အခ်ိန္ယူကုစားရသည္။ သို့ေသာ္ ျမန္မာနိုင္ငံေျမာက္ဖ်ားပိုင္းက သတၱဳသိုက္အမ်ားစုတြင္ တူးေဖာ္သူတ႐ုတ္ကုမၸဏီမ်ားက အထက္ပါ နိုင္ငံတကာစံႏွန္းမ်ားအတိုင္း လုပ္ေဆာင္ေနသည္ဟု မၾကားသိရေပ။ သာယာလွပေသာ ကခ်င္ျပည္နယ္၏ သဘာဝပတ္ဝန္းက်င္မွာ ေက်ာက္စိမ္းႏွင့္ ေျမရွားသတၱဳ ထုတ္လုပ္မွုေၾကာင့္ ျပန္လည္ကုစားမရနိုင္ေလာက္ေအာင္ ထိခိုက္ပ်က္စီးလ်က္ရွိသည္။

ကခ်င္ျပည္နယ္ ပန္ဝါေဒသမွ ေျမရွားသတၱဳကို ထုတ္ယူရာတြင္ ျမင့္မားေသာ ေတာေတာင္ထဲတြင္ ထုတ္ယူၿပီး စက္႐ုံရွိရာ တ႐ုတ္ျပည္ထဲသို့ ေျမသယ္ကားႀကီးမ်ားျဖင့္ သယ္ယူသန္႔စင္ရသျဖင့္ ကုန္က်စရိတ္မ်ားသည္။ ထို့ေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းတြင္ ေျမရွားသတၱဳသိုက္ရွိရာအနီးတြင္ သတၱဳသန္႔စင္ကန္မ်ား ျပဳလုပ္ကာ ဓာတုေဗဒေဆးရည္မ်ား အသုံးျပဳလ်က္ သတၱဳသန္႔စင္ေနသည္ကို Google Earth ေျမပုံပါ ပုံရိပ္မ်ားက သက္ေသခံေနသည္။ အသုံးျပဳၿပီးေသာ ဓာတုေဗဒေဆးရည္မ်ား ေရာေႏွာပါဝင္ေနသည့္ စြန္႔ပစ္ေရမ်ားကို စနစ္တက်စြန္႔ ပစ္မွုရွိမရွိ မည္သူကမၽွ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာျခင္း မရွိသျဖင့္ အတိအက် မသိရေပ။ ထိုဓာတုေဗဒေဆးရည္မ်ားပါဝင္သည့္ ေရမ်ားမွာ အနီးဆုံးခ်ီေဖြေခ်ာင္းအတြင္း စီးဝင္နိုင္သည္။ ထိုမွတစ္ဆင့္ ေမချမစ္ထဲသို့ စီးဝင္ရာမွ ဧရာဝတီျမစ္အထိ ဓာတုေဗဒအဆိပ္သင့္ေရမ်ား စီးဝင္ကာ ျမစ္ေရညစ္ညမ္းနိုင္သည္။ ပန္ဝါေဒသသည္ ဥပေဒစိုးမိုးေသာ အရပ္ေဒသမဟုတ္ဘဲ လက္နက္ကိုင္တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕တစ္ခု ထိန္းခ်ဳပ္ရာနယ္ေျမျဖစ္သည့္အတြက္ လြတ္လပ္ေသာ သုေတသနျပဳေလ့လာမွုမ်ားလုပ္ေဆာင္ရန္ ခက္ခဲသည္။ ပန္ဝါေဒသရွိ ေျမရွားသတၱဳသိုက္မ်ားအေၾကာင္း စနစ္တက်ေလ့လာထားသည့္ လြတ္လပ္ေသာ သုေတသနအစီရင္ခံစာမ်ား မရွိသျဖင့္ ယခုထက္ ပို၍အေလးထား ေလ့လာဂ႐ုျပဳရန္ လိုအပ္လ်က္ရွိသည္။

Leave a Comment